گردشگری

اصفهان با بناهای تاریخی بیشمار و معماری باشکوه اسلامی یکی از مهمترین جاذبه‌های گردشگری ایران است. این شهر بیشترین تعداد بنای تاریخی ثبت شده در یونسکو را دارد و بیراه نیست که به آن نصف جهان می‌گویند.

بسیاری از گردشگران خارجی که به ایران می‌آیند اصفهان را اولویت اول سفر خود می‌دانند. برخی از این گردشگران با توجه به تجربیاتی که از بناها، مدیریت شهری، مردم و ... به دست می‌آورند یادداشت سفر می‌نویسند.

گاه این نوشته‌ها برای مسئولان شهری و دیگر گردشگران حاوی نکاتی راهگشا است. در این بخش سعی می‌کنیم آن‌ها را برای علاقمندان بازتاب دهیم. 

شلوغ و مدرن

سیلویا، دختر جهانگرد نروژی است که در سال ۲۰۱۴ به اصفهان سفر کرده است. او در مورد تجربه این سفر چنین نوشته است وقتی من و مینا همدیگر را در تهران دیدیم تصمیم گرفتیم چند روزی به اصفهان سفر کنیم. مینا که متولد تهران است به من گفت که قبلا هیچوقت اصفهان، پایتخت سابق ایران را ندیده و همچنین گفت ایرانی‌ها اصفهان را نصف جهان می‌نامند.

 اصفهان که امروز یکی از شهرهای شلوغ و مدرن است زمانی یکی از مهمترین شهرهای جهان بوده چرا که در تقاطع اصلی راه‌های مهم شمال و جنوب و شرق و غرب قرار داشته است. بعد از رسیدن به اصفهان، به هر گوشه از آن که نگاه می‌کردیم یاد آوری از شکوه گذشته این شهر می‌دیدیم و منقلب می‌شدیم؛ از میدان‌های چشمگیر و بلوارهای خط ‌کشی شده با درخت‌ها گرفته تا پل‌ها و کاخ‌ها و مساجد. تجربه‌ای شبیه به قدم گذاشتن در رمان تاریخی "سقوط اصفهان"*** بود فقط خیلی بهتر.

میدان نقش جهان جزو آثار ثبت شده در یونسکو و یکی از بزرگترین میدان‌های شهری جهان است. اما همه شهر به زیبایی میدان نقش جهان نیست. وقتی به سی‌وسه پل نزدیک می‌شدیم، ناگهان مینا در جا خشکش زد و با تعجب به رودخانه خیره شد. به جای رودخانه درخشان زیر پل، فقط زمینی خشک و پرترک می‌دیدیم. آب رودخانه کجا رفته بود؟! در تاکسی خانمی اهل همانجا را دیدیم که برایمان توضیح داد آب اصفهان را به جای دیگری می‌فرستند اما شاید برای نوروز رودخانه را باز کنند. بعد اضافه کرد که بناهای تاریخی اصفهان در معرض خطر ویرانی‌اند. بسیاری از کاخ‌ها و مساجد وضعیت خوبی ندارند و حتی منارجنبان بعد از اینکه دانشمندی برای بررسی چگونگی تکان خوردن مناره‌هایش آمده، دیگر تکان نمی‌خورد. من و مینا نگاهی به هم کردیم؛ آیا نصف جهان در حال فروپاشی بود؟ بیشتر بناهای تاریخی اصفهان عمری به درازای چند قرن دارند، پس به نظرم طبیعی است که امروز نیاز به مرمت و ابقاء داشته باشند.

علاوه‌ براین گرچه بناهای اصفهان اغلب معماری اسلامی دارند اما بناهایی با معماری مسیحی، یهودی و زرتشتی هم در شهر دیده می‌شود. من و مینا از کلیسای وانک دیدن کردیم که در قرن شانزدهم میلادی توسط ارامنه در محله جلفا اصفهان بنا شده است.

ما از تماشای بناهای تاریخی اصفهان لذت زیادی بردیم، اما خود شهر کمی ناامیدمان کرد. مردم اصفهان می‌گویند شهرشان یکی از زیباترین شهرهای دنیاست، قبول، بناهای تاریخی اصفهان از زیباترین بناهای دنیا هستند اما مطمئن نیستم عنوان یکی از زیباترین شهرها را به اصفهان بدهم.

شاید من آنقدر دیوانه هنر نیستم یا شاید نمی‌دانستیم چه جاهایی از شهر را ببینیم و یا شاید باید روزی دوباره اصفهان را ببینم. با این‌حال هتل سنتی که پشت مسجد حکیم (یکی از قدیمی‌ترین مساجد اصفهان) است را خیلی دوست داشتیم. از رفتن به چایخانه انتهای خیابان هتل لذت می‌بردیم. آنها حتی برایمان پرچم کشورهایمان را آوردند و من و مینا وانمود می‌کردیم دیپلمات هستیم و قرار شام مهمی داریم.

در ایران به عنوان یک توریست زن باید مانند زنان ایرانی لباس بپوشید. اما باز هم می‌توانید لباس‌های رنگارنگ و زیبا بپوشید. از یک شال معمولی برای پوشاندن موهایتان استفاده کنید؛ در تابستان از نوع سبکتر و در زمستان از نوع ضخیم‌تر و اگر مثل من نمی‌توانید راحت شال را روی سرتان نگه دارید از یک گیره برای نگه داشتنش استفاده کنید.

من با پاسپورت نروژی‌ام مستقل به ایران سفر کردم. در زمان سفر من بعضی ملیت‌ها مانند آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها فقط با تور می‌توانستند به ایران سفر کنند و البته من خیلی‌ها را می‌شناسم که در هر صورت ترجیح می‌دهند با تورهایی که برنامه مشخصی دارند سفر کنند.

سفر در زمان

اسم من دینا مالیاناست، اهل سنگاپورم و اوایل سال ۲۰۱۸ به ایران سفر کردم.

یک اصطلاح قدیمی فارسی هست که می‌گوید "اصفهان نصف جهان". در طول سفرم به این شهر باشکوه در مرکز ایران، به تدریج لایه‌ها را کنار زدم و معنای این اصطلاح آهنگین را بهتر فهمیدم. در کاخ‌ها، مساجد، پل‌ها و باغ‌ها غرق شدم. بعد از صرف ساعت‌ها زیر و رو کردن شهر، توانستم فهرستی تقریبا جامع از کارهایی که می‌توان در اصفهان انجام داد، تهیه کنم.

میدان نقش جهان نمونه‌ خوبی از گنجینه‌های معماری است که در دوره صفویه بنا شده است. گردشگران در این میدان که جزو بناهای تاریخی ثبت شده در یونسکو است جمع می‌شوند تا قبل از زوم کردن دوربین‌هایشان بر جاذبه‌هایی که گوشه و کنار میدان را در برگرفته، با چشمان خود نظاره‌گر باشند.

جاذبه‌هایی چون مسجد شیخ لطف‌الله، عمارت عالی قاپو، مسسجد شاه (مسجد جامع عباسی) و سردر قیصریه که مهمترین ورودی بازار اصفهان است. برای بازدید هر کدام از این بناها زمان بگذارید و تاریخ پشت هر کدام را ببلعید. 

از محدوده میدان به سمت قیصریه بروید و از آنجا دخمه پرپیچ و خمی که بازار بزرگ اصفهان است، ناپدید شوید. زیر گنبدهای بازار، صنایع‌دستی، فرش، ادویه، لباس و خیلی چیزهای دیگر پیدا می‌کنید. این بازار سرپوشیده تا مسجد جامع امتداد دارد.

در طول بازدیدم از مسجد جامع احساس می‌کردم در زمان سفر می‌کنم و در حقیقت هم، چنین بود. این مسجد از قرن هشتم تا اواخر قرن بیستم همواره در حال تغییر و بازسازی بوده است. با توجه به ماهیت ساخت این بنا و تغییراتی که در سلسله‌های مختلف در آن روی داده، مسجد جامع در هر قسمت سبک متفاوتی دارد. نتیجه معجونی شده است از معماری‌های مختلف زیر یک سقف یا چهار ایوان.

در شمال غربی مسجد جامع، مقبره علامه محمد باقر مجلسی واقع شده است. علامه مجلسی یکی از روحانیون شیعه مشهور و تاثیرگذار در دوره صفوی بوده است. شهرت او به سبب تالیف دایره‌المعارف حدیث بوده که بالغ بر ۱۱۰ جلد است. من یک جمعه بعد از ظهر از مقبره علامه مجلسی دیدن کردم. مقبره پر بود از زنانی با پوشش چادر، بعضی روی زمین نشسته بودند و دعا می‌خواندند و بعضی دور ضریح ایستاده بودند تا بر آن دست بگذارند.

اگرچه اصفهان بدون جاری بودن آب زیر پل‌های زیبایش همان اصفهان سابق نیست، اما حتی وقتی رودخانه خشک است هم بروید و ساختار فریبنده‌ سی‌وسه پل و خواجو را ببینید. کف رودخانه خشک و ترک‌خورده هم می‌توانید راه بروید؛ اما مطمئن باشید حسی عجیب و غم‌انگیز به شما دست می‌دهد.

غذاهای بی نظیر اصفهانی مانند بریان را امتحان کنید. غذاهای سنتی اصفهان بسیار زیاد اما اکثرا خانگی هستند و شاید پیدا کردنشان برای گردشگران کار سختی باشد؛ در این میان بریان انتخاب آسانی است. بریان گوشت گوسفند و جگر سفید چرخ شده است که در نان پیچیده می‌شود. یک لیوان دوغ هم با بریانی خوب جور در می‌آید.

برای صرف چای هم به چایخانه آزادگان (چاه حاج میرزا) در میدان نقش جهان بروید. خواهید دید که چه جای بی‌نظیری است. سقف و دکورهای آن  پر است از چراغ و قوری و زنگوله و خرت و پرت‌های قدیمی.

کویر یکی دیگر از جاهایی بودکه بسیار دوست داشتم بروم. در ایران بیابان‌هایی که گردشگران می‌توانند ببینند کم نیستند؛ اما اگر کمبود وقت داشتید ورزنه بهترین انتخاب است. ورزنه از مرکز شهر دو ساعت فاصله دارد و دارای پارکینگی است که امکان چادر زدن را دو برابر بیشتر می‌کند. در مهمانپذیر ورزنه هم می‌توانید اقامت کنید و بعد برای دیدن جاذبه‌های اطراف کویر مانند دریاچه نمک به یک تور بپیوندید.

علاوه‌براین‌ها کاخ چهلستون، میدان جلفا، کلیسای وانک، کوه آتشگاه، کوه صفه از جمله مکان‌های شهر اصفهان هستند که در خاطرتان می‌مانند.

ترجمه از: زهرا حسومیان، ایمنا

*** سقوط اصفهان (The Siege of Isfahan) نوشته ژان کریستف روفن است که دکتر محمد مجلسی آن را به فارسی برگردانده.

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 2 =